In de schoenen van Wouter de Koning: ‘We hebben elkaar nodig’

Het boek ‘Altijd 17’ zet je letterlijk in de schoenen van de auteur, Wouter de Koning. Om precies te zijn sta je als lezer bij het graf van zijn jeugdvriendin Lisa, die stierf door suïcide. De schrijver vertelt haar hoe zijn leven verliep sinds haar dood. Altijd 17 is een boek dat uitnodigt tot begrip en ingezet kan worden om het gesprek over suïcide aan te gaan. Wat kan je doen als iemand eraan denkt? Missie Mentaal praat hierover met de auteur, die ook aanwezig zal zijn op het Mentale Boekenbal, tijdens de week van de Mentale Gezondheid.

Wouter: ‘Voor iemand die geen mentale problemen kent, gewoon lekker meedoet in de maatschappij en zich in een liefdevolle omgeving begeeft, is een doodswens waarschijnlijk totaal onbegrijpelijk. Mensen voor wie de dood de enige oplossing lijkt, zoeken denk ik erkenning. Een plek om gehoord te worden. Niet luisteren maakt het risico dat de zij zichzelf iets aandoen alleen maar groter. Daarom hoop ik dat mensen na het lezen van mijn boek suïcidale gedachten iets beter kunnen bevatten.’

‘Als scholier vond ik de wereld liefdeloos, hard en leeg, maar ik sloot mezelf in die tijd ook volledig af voor anderen. De keren dat ik iets over mijn gedachten aan zelfmoord durfde te zeggen, kreeg ik de klassieke opmerkingen terug. ‘Je moet gewoon meer naar buiten gaan’, of ‘Het is de pubertijd, dat gaat wel over’. Daarna besprak ik mijn suïcidale gedachten alleen nog met Lisa, want wij waren het roerend eens over de zinloosheid van het leven. We waren allebei gepantserd naar buiten en gekwetst van binnen. Daarover gaat Altijd 17 ook.’

Durven luisteren

‘Wanneer mensen iemand zijn verloren aan zelfdoding hoor je vaak: ‘ik had niet verwacht dat hij of zij het écht zou doen. De woorden ‘ik red het niet meer’, zijn niet letterlijk gehoord. Zelf besefte ik jaren na de dood van Lisa pas dat ze van binnen gebroken was. Ze was een tijdlang op school gepest, maar wie niet beter wist, zag een zeer zelfverzekerde meid die altijd een scherp antwoord had. We moeten denk ik écht durven luisteren, want in je eentje win je de strijd tegen suïcidale gedachten niet. Dat is een harde les die ik nooit zal vergeten. We hebben elkaar nodig, dat is eigenlijk de hoofdboodschap van mijn boek.’

‘Het is lastig om suïcide te bespreken, maar wetenschappelijk onderzoek bewijst dat het goed is om bij twijfel de vraag letterlijk te stellen: ‘Denk je aan zelfmoord?’ Hoe meer iemand erover kan praten met anderen, hoe lager de kans. Praten helpt om de perspectiefvernauwing te doorbreken. Als luisteraar hoef je niets te zeggen. Je moet vooral proberen te begrijpen. Niet beweren dat het leven prachtig is, of allerlei oplossingen aandragen. Neem de wanhoop serieus en geef aan wat de ander voor jou betekent. De echte vraag is natuurlijk: ‘Waar zit jouw pijn?’ 

‘Luisteren en nabij zijn is belangrijk. Het voelt misschien alsof je weinig doet, maar het betekent zoveel. De ander moet wel zelf een opening bieden; de deur op een kier zetten. Jij bent bijrijder, die ander zit achter het stuur. Dat voelt als onmacht, maar liefdevol contact is denk ik de sleutel. Dat iemand zijn doodswens kan bespreken en zelf, in kleine stapjes, kan ontdekken dat toch niet alles zwart is. Dat vergt een lange adem.’ 

‘Het gemis blijft, als ik aan Lisa denk. Ik vraag me vaak af hoe het zou zijn als het anders was gegaan. Je maakt jezelf ook verwijten. Het schrijven van mijn boek heeft mij geholpen om antwoorden te vinden en bij mijn emotie te komen. Ik denk dat het zou helpen als we liefdevoller denken, schrijven en spreken over suïcide. Hieraan hoop ik met Altijd 17 bij te dragen. Wat zoeken mensen die denken aan zelfdoding? Welke handvatten kunnen we elkaar bieden? Dat wil ik graag uitzoeken door met elkaar in gesprek te gaan.’

Over ‘Altijd 17’

Op Hogeschool Windesheim in Zwolle is in samenwerking met The Optimist en uitgeverij Boven Peil het boek Altijd 17 gelanceerd. En in een speciale studenten TV-uitzending beantwoordt Wouter samen met ervaringsdeskundige Alies Teran Gonzalez - Busstra vragen over suïcide en mentale gezondheid.

Missie Mentaal

Wil je meer weten over wat Missie Mentaal doet en heb je ideeën om in het kader van dit onderwerp of andere facetten van mentale gezondheid samen te werken? Neem dan contact op via info@missiementaal.com.

Mentaal Boekenbal

In de Week van Mentale Gezondheid die Missie Mentaal van 3 t/8 juni organiseert, vindt op vrijdag 7 juni vanaf 14 uur een Mentaal Boekenbal plaats in Amsterdam. Hier is Wouter de Koning aanwezig om over zijn boek te vertellen en in gesprek te gaan.

Meer informatie over boekenbal

Relevante links naar aanleiding van interview

• Opiniestuk in Trouw: Kiezen voor de dood: dat is bij suïcide niet aan de orde 
• Jongerenhulp online: anoniem, gratis en snel hulp 
• ‘Vraag maar’ App 
• BackUp App 113 

Foto auteur: Sjaak Boot